Mediacentar Sarajevo i Udruženje Hagada organizuju završni događaj u okviru projekta 'Oživljavanje jevrejske kulture na Zapadnom Balkanu: naslijeđe, kreativnost i budućnost'

foto: Infobiro / Canva

Događaj koji predstavlja završnicu projekta „Oživljavanje jevrejske kulture na Zapadnom Balkanu: naslijeđe, kreativnost i budućnost“, koji Mediacentar Sarajevo i Udruženje Hagada provode u partnerstvu s Institutom za filozofiju i društvenu teoriju iz Beograda, bit će organiziran u utorak, 12. maja 2026. godine, u Bosanskom kulturnom centru u Sarajevu.

Tokom programa bit će predstavljeni ključni rezultati projekta, uključujući istraživanja, rezultati povećenja dostupnosti sadržaja Jevrejskog glasa kao i razvijene kreativne koncepte. Također, planirana je i diskusija na temu „Očuvanje i interpretacija kulturnog naslijeđa u savremenom kontekstu“ na kojoj će se govoriti o ulozi digitalizacije u očuvanju kulturnog naslijeđa, uključivanju mladih kroz kreativnu industriju, približavanju tradicije novim generacijama, ekonomskom potencijalu kulturnog naslijeđa, izazovima interpretacije manjinskih kultura, kao i važnosti edukacije i interakcije s publikom.

Ideja za projekt, proveden uz podršku UNESCO-a, u okviru regionalne inicijative „Kultura i kreativnost za Zapadni Balkan“, koju finansira Evropska unija, nastala je iz potrebe da se sačuva i učini dostupnim bogato naslijeđe jevrejske zajednice u Bosni i Hercegovini i regionu. Dio tog naslijeđa predstavlja časopis Jevrejski glas, najdugovječnije novinsko izdanje jevrejske zajednice u Sarajevu, koje je izlazilo od 1928. do 1941. godine. Kroz projekat smo željeli omogućiti da sadržaji časopisa koji je decenijama bio teško dostupan postane otvoren za istraživanje, edukaciju i novu interpretaciju kroz digitalne alate i savremene kulturne prakse.

Višestruka važnost Jevrejskog glasa i ukupnog projekta

Jevrejski glas je izabran jer predstavlja jedinstven izvor za razumijevanje društvenog, kulturnog i intelektualnog života Jevreja u Bosni i Hercegovini između dva svjetska rata. Na njegovim stranicama mogu se pratiti teme iz svakodnevnog života zajednice, religije, kulture, obrazovanja, socijalnog rada i umjetnosti, ali i šira pitanja koja su se odnosila na evropske Jevreje tog vremena. Istovremeno, časopis donosi i dragocjene zapise o Sarajevu i Bosni i Hercegovini, o ljudima poput Laure Papo Bohorete, Isaka Samokovlije ili Daniela Ozme, kao i o važnim događajima poput izgradnje Sefardskog hrama, današnjeg Bosanskog kulturnog centra.

Važnost Jevrejskog glasa i ukupnog projekta je višestruka. Prije svega, digitalizacijom i online dostupnošću sadržaja omogućeno je očuvanje gotovo 5.500 članaka za buduće generacije. Po prvi put u historiji kompletan sadržaj časopisa može se jednostavno pretraživati putem Digitalnog arhiva Infobiro što istraživačima, studentima i široj javnosti daje mogućnost detaljnog uvida u život jedne manjinske zajednice i njen doprinos društvu.

Projekt je važan i zbog inkluzivnosti. Otvoreni pristup sadržajima omogućava da jevrejska kulturna baština bude ravnopravno uključena u savremeni kulturni i društveni prostor Bosne i Hercegovine. Istovremeno, kroz saradnju Mediacentra Sarajevo, Udruženja Hagada i Instituta za filofoziju i društvenu teoriju projekat pokazuje kako kulturna baština može biti osnova za dijalog, kreativne industrije i nove turističke sadržaje. Posebno je značajno što su u projekat uključeni i mladi umjetnici koji su kroz savremene interpretacije sefardskog naslijeđa pokazali da ova baština nije samo historijska tema, nego i inspiracija za novo kulturno stvaralaštvo.

Dugotrajna dostupnost sadržaju časopisa

Mediacentar Sarajevo i Udruženje Hagada su organizovali radionicu za šest mladih umjetnika, čiji je zadatak bio da kroz dvodnevni program pripreme svoje viđenje jevrejske kulturne baštine, uključujući sadržaje časopisa Jevrejski glas. Rezultati radionice pokazali su veliki potencijal u modernoj interpretacije baštine ne samo za očuvanje identiteta zajednice, nego i kao dodatnu vrijednost u turističkoj ponudi. Umjetnici su se odlučili za različite motive, pa su korišteni tekstovi „Romance bosanskih Sefarda“, predstavljeni i na ladinu i na bosanskom jeziku, motivi legende o ključevima kojima su Jevreji zaključali svoje kuće prilikom izgnanstva iz Španije, simbolika cvijeta Ruta kao znaka zajednice, te prikazi istaknutih sefardskih žena kao modela očuvanja kulturnog naslijeđa i ženskog identiteta ili animacija jedne od najpoznatijih bosansko-sefardskih romansi, Ocho Kandelikas, u izvođenju Jagode Flory.

Obradom i arhiviranjem Jevrejskog glasa u Digitalni arhiv Infobiro omogućena je dugotrajna dostupnost sadržaju časopisa za nove generacije. Također, otvoreni pristup sadržaju novinama doprinosi inkluzivnosti i ravnopravnom učešću manjinskih zajednica u kulturnom prostoru, osiguravajući da informacije i sadržaji relevantni za identitet zajednice budu trajno sačuvani i lako pretraživi.

Arhiv Infobiro, kao platforma za sistematsku dostupnost i pretraživost sadržaja, omogućava istraživačima, studentima i široj javnosti da manjinske narative uključe u savremeni historiografski i društveni diskurs. Historijska građa, kao i novinska izdanja manjina u Bosni i Hercegovini, besplatno su dostupni svim korisnicima s IP adresama u BiH kao dio zajedničke kulturne baštine zemlje, u skladu s Preporukom Evropske unije o digitalizaciji i online dostupnosti kulturnih dobara i digitalnoj zaštiti (2006/585/EC), te Zaključcima Savjeta Evropske unije o online dostupnosti kulturnih dobara i digitalnoj zaštiti (2006/C 297/01).

___